Trong hệ thống chỉ tiêu của hồ sơ dự thảo Quy hoạch tổng thể TP.HCM thời kỳ 2021–2050, tầm nhìn 100 năm, có một con số đặc biệt tham vọng: ít nhất 60% lượt đi lại sử dụng giao thông công cộng (GTCC). Bài hỏi – đáp dưới đây tóm lược chỉ tiêu này, những mốc thời gian còn vênh nhau và các công cụ dự thảo đề xuất.
Chỉ tiêu thị phần GTCC là bao nhiêu?
Bảng chỉ tiêu kinh tế – kỹ thuật của đồ án ghi: tỷ lệ lượt đi lại sử dụng GTCC ≥60%. Phần định hướng TOD (phát triển đô thị gắn với đầu mối giao thông công cộng) chia lộ trình thành ba bước:
- 2025–2030: GTCC đáp ứng 35–50% nhu cầu, mạng metro đạt 187 km, thí điểm 5–7 khu TOD cốt lõi dọc Metro số 1, số 2.
- 2030–2035: thị phần GTCC toàn vùng 50–60%, metro 275 km.
- 2035–2045: thị phần vượt 60%, mạng đường sắt đô thị 700 km, 80% cư dân đô thị sống trong phạm vi 10 phút đi bộ tới ga, giảm trên 30% phương tiện cơ giới cá nhân.
Bảng chỉ tiêu không ghi năm cho mức 60%; đối chiếu với lộ trình trên, mức này tương ứng với giai đoạn 2035–2045.
Vì sao các mốc chưa khớp nhau?
Ngay trong chương TOD còn một phiên bản khác: tỷ lệ đảm nhận GTCC đạt 35–40% năm 2045 và 50–60% năm 2050. Một hình minh họa trong cùng phần lại ghi 35–40% năm 2040 và 50–60% năm 2060. Thuật ngữ cũng dùng lẫn “tỷ lệ đảm nhận”, “tỷ lệ đáp ứng nhu cầu” và “thị phần”.
Mục hạ tầng trạm sạc, dẫn Quyết định 876/QĐ-TTg, lại nêu tỷ lệ vận tải hành khách công cộng 25% năm 2030 và 40% năm 2050. Chiều dài metro cũng có hai lộ trình: 187 km năm 2030 theo chương TOD, trong khi báo cáo tháng 9/2026 ghi 255 km đến 2030 và 770 km cho giai đoạn 2030–2050.
Phương tiện xanh và buýt điện
Cũng theo mục này, từ năm 2025, 100% xe buýt thay thế hoặc đầu tư mới dùng điện, năng lượng xanh. Từ năm 2030, phương tiện dùng điện, năng lượng xanh đạt tối thiểu 50%; đến năm 2050, 100% xe buýt và taxi chuyển sang điện, năng lượng xanh. Dự thảo đề xuất bố trí trạm sạc tại bãi đỗ, trung tâm thương mại, chung cư, văn phòng; trạm biến áp phục vụ các công trình này dự phòng tối thiểu 15% công suất.
Quản lý nhu cầu đi lại thay vì chỉ mở đường
Khung tiêu chí giao thông của dự thảo nêu nguyên tắc kiểm soát nhu cầu đi lại “thay vì chỉ mở rộng hạ tầng”, hướng tới hệ thống “không phát thải, không tai nạn”. Chương TOD đặt mục tiêu chuyển tư duy từ “tốc độ di chuyển” sang “tính tiếp cận”, xây dựng mô hình đô thị “20 – 60 phút”; tại các nút lõi, không gian đi bộ được ưu tiên và giao thông cá nhân bị siết chặt.
Với những hành lang chưa đủ đông để làm metro, dự thảo đề xuất đi theo cấp độ nhu cầu: để xe buýt nhanh BRT hoặc đường sắt nhẹ LRT đi trước; phía Bắc Bình Dương và dải ven biển Vũng Tàu thuộc nhóm này.
Dọc Metro số 1 hiện có những dự án căn hộ nào?
Metro số 1 đang khai thác và là một trong hai trục thí điểm khu TOD đến 2030. Theo bản đồ quy hoạch mạng lưới đường sắt đô thị, ba dự án căn hộ dưới đây cách hành lang tuyến khoảng 100 m, cách ga gần nhất (Metro số 1 hoặc số 5) chưa đến 300 m:
| Dự án | Vị trí | Giá trung bình (khoảng giá), triệu đồng/m² |
|---|---|---|
| Sài Gòn Gateway | Phường Tăng Nhơn Phú (Hiệp Phú, Quận 9 cũ) | 47 (46–54) |
| Masteri An Phú | Phường An Khánh (Thảo Điền, Quận 2 cũ) | 115 (109–122) |
| Masteri Lumiere Riverside | Phường An Khánh (An Phú, Quận 2 cũ) | 168 (157–183) |
Tóm lại, để chạm mốc 60%, TP.HCM phải đồng thời mở rộng mạng đường sắt đô thị, xanh hóa đội xe và chủ động hạn chế xe cá nhân – ba việc mà dự thảo mới vạch hướng, còn lộ trình con số vẫn cần được thống nhất.
Thông tin trong bài dựa trên hồ sơ dự thảo Quy hoạch tổng thể TP.HCM thời kỳ 2021–2050, tầm nhìn 100 năm; các chỉ tiêu có thể được điều chỉnh sau khi lấy ý kiến và thẩm định. Giá căn hộ là số liệu tham khảo đến 01/09/2026, chỉ minh họa mặt bằng giá dọc tuyến, không nhằm khuyến nghị đầu tư.
Xem thêm dự án nổi bật: Happy One Elite · Celesta Gold · TT Genesis · Solina Vũng Tàu